Op deze pagina laten we zien hoe bedrijven en scholen samen kunnen werken om uitval te voorkomen. We presenteren een concreet draaiboek dat inzet op intake, begeleiding, samenwerking en motivatie. Hierdoor kunnen leerlingen of zij-instromers hun opleiding succesvol afronden en behouden blijven voor de techniek.

1. Inleiding

Gediplomeerde BBL’ers in de tecniek kunnen direct aan het werk. Dit geldt voor jongeren én zij-instromers. Met veel enthousiasme starten ze de opleiding. Helaas struikelt 40% onderweg en stopt. Waar gaat dit mis en nog belangrijker: hoe kunnen we dit tegengaan? We hebben ze heel hard nodig.

In deze toolkit laten we zien hoe bedrijven en scholen samen kunnen werken om uitval te voorkomen. We presenteren een concreet draaiboek dat inzet op intake, begeleiding, samenwerking en motivatie. Hierdoor kunnen leerlingen en zij-instromers hun opleiding succesvol afronden en behouden blijven voor de techniek.

De centrale vraag is:
Hoe behouden we BBL’leerlingen en zij-instromers in de bouw, techniek en installatietechniek?

2. Probleemstelling

– 38% van de BBL’ers stopt zonder diploma.
– Bij jongeren onder de 20 jaar is dat zelfs 48%.
– Zonder diploma is de kans op werkloosheid of een uitkering 20%.

Met diploma vindt 96% van de BBL’ers direct werk. Uitval is dus niet alleen een persoonlijk probleem, maar ook een gemiste kans voor bedrijven én voor de maatschappij.

3. Oorzaken van uitval

– Verwachtingen en realiteit van het werk/opleiding komen niet overeen.
– Te weinig begeleiding op de werkvloer.
– Slechte afstemming tussen school, bedrijf en thuis.
– Werk, school en privé zijn moeilijk te combineren.
– Gebrek aan motivatie of binding met het vak of het bedrijf.

4. Rol van de verschillende partijen

Werkgevers, opleidingsbedrijven en stagebedrijven

– Bied een vaste en geschikte begeleider.
– Plan voortgangsgesprekken.
– Zorg dat leermeesters, praktijkopleiders en coaches geschoold zijn in jongerenbegeleiding bijv. de cursussen van Techniekcoalitie Brabant (HTO).

Scholen en opleidingsbedrijven

– Zorg voor een goede intake en duidelijke verwachtingen.
– Koppel schoolopdrachten aan praktijk.
– Organiseer vaste driehoeksgesprekken.

Leerlingen / zij-instromers

– Wees eerlijk over twijfels en vraag tijdig hulp.
– Geef de opleiding tijd; de start is vaak het lastigst.

Ouders – gezin

– Blijf betrokken, ook als hij 18 jaar of ouder is.

5. Aanpak: van intake tot doorstroom

Fase 1 / 5

Fase 1: Voorbereiding & onboarding

Om een realistische verwachting te scheppen en een goede start te maken, wordt een zorgvuldig traject doorlopen. Het traject begint met een intakegesprek met de kandidaat, het ROC en het opleidingsbedrijf (en bij jongeren ook de ouders). In dit gesprek wordt open gesproken over ambitie, omgeving en verwachtingen. Voor de leerling vindt bovendien een warme overdracht plaats met het vmbo of de eerdere school, zodat goed kan worden aangesloten op wat de leerling al heeft gedaan. Vervolgens zijn er kennismakings- of meeloopdagen bij het (opleidings)bedrijf, zodat de leerling of zij-instromer kan ervaren of de werkomgeving goed past. Indien nodig wordt een AMN-test ingezet om inzicht te krijgen in vaardigheden en motivatie. De uitkomsten van deze stappen worden besproken tijdens een rapportagegesprek met de kandidaat, het (opleidings)bedrijf en/of het ROC (en ouders). Op basis daarvan wordt het leerplan en de leerroute vastgesteld, waarna het contract wordt opgesteld.

Fase 2 / 5

Fase 2: Begeleiding & welzijn

Samen met de school en het bedrijf wordt een leerwerkplan opgesteld dat aansluit bij de leerdoelen en praktijkervaring van de BBL’er of zij-instromer. Daarna vinden er regelmatig voortgangsgesprekken plaats, niet alleen over het werk, maar ook over school en de thuissituatie. Vaak gebeurt dit tussendoor, tijdens het werk. Daarnaast wordt de leerling of zij-instromer op de werkvloer bezocht: eerst na twee weken, wanneer er enige gewenning is, en vervolgens elke zes tot acht weken. Twee keer per jaar vindt een 10-minutengesprek plaats met de BBL’er en het (opleidings)bedrijf (en eventueel ouders) om de ontwikkeling te bespreken. Om de begeleiding te versterken, worden trainingen aangeboden voor leermeesters en praktijkopleiders, gericht op het ondersteunen van jongeren en zij-instromers. Tot slot worden regelmatig driehoeksgesprekken georganiseerd tussen BBL’er, school en bedrijf om samenwerking en voortgang goed op elkaar af te stemmen.

Fase 3 / 5

Fase 3: Betrokkenheid & motivatie

Om binding met het team te versterken en trots op het vak te stimuleren, wordt elke BBL’er gekoppeld aan een vaste begeleider. Iemand met wie ook persoonlijk een goede klik is. Er wordt gezorgd dat kleine, haalbare successen zichtbaar worden gemaakt, zodat de leerling of zij-instromer gemotiveerd blijft en groeit in zelfvertrouwen. Daarnaast worden zij actief betrokken bij toolboxmeetings en projecten, zodat zij zich echt onderdeel voelen van het team. Natuurlijk worden mijlpalen gezamenlijk gevierd, zoals het eerste afgeronde project, behaalde certificaten of andere bijzondere momenten, omdat succes gezien mag worden.

Fase 4 / 5

Fase 4: vakbekwaamheid & borging

Er wordt begonnen met een helder toetskader en een duidelijke planning, waarin een ontwikkel- en toetsmatrix wordt vastgesteld en de praktijkproeven worden ingepland. Daarna wordt stap voor stap gebouwd aan het portfolio: een overzicht van bewijzen, ervaringen en resultaten. Regelmatige 360°-feedbackmomenten zorgen voor korte bijsturingsplannen, zodat de leerling of zij-instromer gericht kan blijven groeien. Naarmate de ontwikkeling vordert, voert de leerling of zij-instromer (onder toezicht) zelfstandig taken of mini-projecten uit, met speciale aandacht voor soft skills en veiligheid. Tot slot wordt de voortgang nauwlettend gevolgd: elke acht tot tien weken vindt een resultaatscheck plaats, waarna school en bedrijf samen de examenplanning en beoordelaars afstemmen.

Fase 5 / 5

Fase 5: Doorstroom & behoud na diplomering

Om de stap naar een vaste baan aantrekkelijk te maken, wordt tijdig gestart met het bespreken van het loopbaanpad — minimaal zes maanden voor de diplomering. Hierbij worden de mogelijkheden binnen het bedrijf verkend en wordt gekeken welke richting het beste aansluit bij de ambities van de leerling of zij-instromer. Vervolgens wordt een concreet contractvoorstel gedaan en wordt informatie gegeven over eventuele vervolgopleidingen of doorgroeimogelijkheden. Ook na het behalen van het diploma blijft er aandacht voor begeleiding: met blijvende coaching wordt de nieuwe professional ondersteund in verdere ontwikkeling binnen het vak en het bedrijf.

6. Conclusie

Het voorkomen van uitval bij BBL-ers vraagt om samenwerking. Bedrijven, scholen, de BBL-er (en thuis) moeten vanaf het begin goed met elkaar optrekken. Met een goede intake, duidelijke begeleiding, aandacht voor welzijn en zicht op toekomstmogelijkheden kunnen we uitval flink verminderen. BBL-ers zijn de vakmensen van morgen. Door nu te investeren in hun ontwikkeling en motivatie, bouwen we aan de toekomst van de technieksector.

Wil je de tips van deze pagina graag bewaren of later nog eens rustig nalezen? Download dan het overzichtelijke, samengevatte document via de link hieronder.

Wat zeggen de BBL-ers zelf

Quotes

  • Ravi – Leerling Metaal

    “Ik moet nog veel leren, maar ik krijg ook complimenten als ik het goed doe. Dit is fijn om te horen. Je voelt je soms al zo’n sukkel.”

  • Tom – zij-instromer

    “Financieel moest ik een stap terug doen, maar ik groei snel door. Ik ben nu al een echte vakman. Ik zit helemaal op mijn plek.”

  • Kim – Leerling A&O

    “Het is leuk om nieuwe dingen te leren. Geen dag is hetzelfde. Ik ben helemaal opgenomen in de groep.”